HEV, PHEV, BEV khác nhau thế nào? Chỉ cần hỏi một câu: điện trong pin đến từ đâu

Đi ngoài đường bây giờ, bạn sẽ gặp đủ loại chữ trên đuôi xe: HEV, PHEV, BEV. Cùng là xe có điện, cùng có pin và mô-tơ, vậy ba cái tên này khác nhau ở chỗ nào? Và nếu một ngày bạn cân nhắc đổi xe, đâu là điểm nên nhìn đầu tiên?

Video mới của TC Motion chọn một lối vào rất gọn. Thay vì so sánh một loạt thông số, hãy hỏi đúng một câu: điện trong pin đến từ đâu? Theo mô tả video, câu hỏi này đủ để phân biệt cả ba loại. Video đi theo đường đi của năng lượng, từ nguồn nạp tới bánh xe, dựa trên tài liệu của Bộ Năng lượng Mỹ (U.S. Department of Energy, trang AFDC).

Bài viết này đi theo đúng mạch của video: BEV là xe điện thuần, HEV là hybrid với phanh tái sinh, PHEV là hybrid cắm sạc được, rồi tóm lại và những câu hỏi nên tự đặt khi chọn xe. Cần lưu ý từ đầu: nguồn tham khảo là tài liệu của cơ quan Mỹ, nói về nguyên lý, chưa gắn với mẫu xe cụ thể nào đang bán ở Việt Nam.

BEV: điện đến từ bên ngoài, qua dây sạc

BEV là xe điện thuần. Theo mô tả video, BEV gồm pin kéo và mô-tơ điện, phải cắm sạc và không có ống xả.

Đặt vào câu hỏi gốc, câu trả lời với BEV là đơn giản nhất: điện trong pin đến từ nguồn bên ngoài, khi xe được cắm sạc. Đường đi của năng lượng khá thẳng: từ nguồn sạc vào pin kéo, rồi từ pin tới mô-tơ điện để quay bánh xe. Theo mô tả, trên xe chỉ có pin kéo và mô-tơ điện, không có động cơ xăng để tạo ra điện thay thế.

“Pin kéo” là cách gọi bộ pin cung cấp năng lượng cho mô-tơ làm xe chạy. Chi tiết “không có ống xả” cũng đi ra từ chính cấu trúc này: xe không đốt nhiên liệu thì không có khí thải cần dẫn ra phía sau.

Hệ quả thực tế dễ thấy: với BEV, việc sạc là một phần bắt buộc của việc dùng xe. Mô tả video không nêu số liệu về thời gian sạc hay quãng đường đi được, nên bài viết không đưa ra con số nào ở đây.

HEV: điện được tạo ra ngay trên xe, không cắm sạc ngoài

HEV là xe hybrid. Theo mô tả video, HEV kết hợp động cơ xăng với mô-tơ điện, dùng phanh tái sinh để thu lại năng lượng, và không thể cắm sạc từ bên ngoài.

Đây là điểm nhiều người hay nhầm: HEV cũng có pin, cũng có mô-tơ điện, nhưng bạn không cắm nó vào ổ điện. Vậy điện trong pin đến từ đâu? Video nhấn mạnh vai trò của phanh tái sinh. Theo trang Electric Vehicle Basics về HEV của AFDC, pin của xe hybrid được nạp thông qua phanh tái sinh và từ chính động cơ đốt trong.

Nguyên lý chung của phanh tái sinh có thể hình dung như sau: khi xe giảm tốc, thay vì để toàn bộ năng lượng chuyển động mất đi dưới dạng nhiệt ở bộ phanh, một phần năng lượng ấy được thu lại thành điện và nạp ngược vào pin. Phần điện này sau đó có thể được mô-tơ dùng lại khi xe chạy.

Suy ra từ cách mô tả trên (đây là nhận xét biên tập): vì HEV không nhận điện từ bên ngoài, năng lượng ban đầu của xe vẫn đến từ xăng trong bình. Phần điện là năng lượng được tạo ra và thu hồi ngay trên xe. Mô tả video không nêu HEV tiết kiệm được bao nhiêu nhiên liệu, nên bài viết không đưa ra mức cụ thể.

PHEV: vừa cắm sạc được, vừa còn xăng khi hết điện

PHEV là hybrid cắm sạc được. Theo mô tả video, PHEV là xe hybrid có pin lớn hơn, sạc được bằng ổ cắm hoặc trạm sạc, và khi hết điện thì chạy bằng xăng.

Đặt vào câu hỏi gốc, PHEV có câu trả lời “kép”: điện trong pin có thể đến từ ổ cắm hoặc trạm sạc giống BEV, đồng thời xe vẫn có động cơ xăng như HEV. Chữ “P” trong PHEV là plug-in, tức cắm sạc được.

Cụm “pin lớn hơn” ở đây được hiểu là lớn hơn so với pin của HEV. Mô tả video không cho biết lớn hơn bao nhiêu, cũng không nêu xe đi được bao xa chỉ bằng điện. Điều mô tả khẳng định là: khi điện trong pin đã hết, xe chạy bằng xăng.

Một câu hỏi gợi suy nghĩ: nếu chủ một chiếc PHEV gần như không bao giờ cắm sạc thì sao? Theo đúng cách PHEV được mô tả, lợi thế nạp điện từ bên ngoài khi đó gần như không được dùng tới. Video không phân tích trường hợp này; đây là nhận xét của biên tập.

Tóm lại: ba câu trả lời cho một câu hỏi

Đặt ba loại cạnh nhau theo câu hỏi “điện trong pin đến từ đâu?”, có thể tóm gọn từ mô tả video:

• BEV: điện đến từ bên ngoài, xe phải cắm sạc. Xe gồm pin kéo và mô-tơ điện, không có ống xả.
• HEV: điện được tạo ra và thu hồi trên xe, trong đó có phanh tái sinh. Không thể cắm sạc ngoài.
• PHEV: điện có thể nạp từ ổ cắm hoặc trạm sạc, pin lớn hơn HEV. Hết điện thì chạy xăng.

Phần cuối video đưa ra 3 câu hỏi chọn xe. Mô tả video nêu rõ hai câu: bạn có chỗ cắm sạc không, và mỗi ngày bạn đi bao xa? Câu hỏi còn lại không có trong phần mô tả mà TC AUTO có được, nên bài viết không đoán.

Hai câu hỏi này đi thẳng vào điểm khác biệt cốt lõi. Nếu không có chỗ cắm sạc, khả năng nạp điện từ bên ngoài, vốn là đặc điểm của BEV và PHEV, sẽ khó tận dụng. Quãng đường mỗi ngày thì liên quan tới việc bạn dựa vào điện trong pin nhiều hay ít. Đây là nhận xét biên tập dựa trên cách ba loại xe được mô tả, không phải kết luận rằng loại nào tốt hơn loại nào.

Góc nhìn TC AUTO

Góc nhìn của TC không phải lời khuyên mua xe. Ba chữ viết tắt nghe thì rối, nhưng chỉ cần nhớ một câu hỏi, điện trong pin đến từ đâu, là đã phân biệt được phần lớn. Phần còn lại phụ thuộc vào thói quen của chính bạn: có chỗ cắm sạc không, mỗi ngày đi bao xa. Bạn đang ở trường hợp nào? Hãy để lại bình luận dưới video cho TC Motion nhé.

Nguồn tham khảo

• Video “HEV, PHEV, BEV khác nhau thế nào? Điện đi từ đâu tới bánh xe | TC Motion”, kênh TC Motion trên YouTube
• U.S. Department of Energy (AFDC), How Do All-Electric Cars Work?
• U.S. Department of Energy (AFDC), Electric Vehicle Basics - HEV
• U.S. Department of Energy (AFDC), How Do Plug-In Hybrid Electric Cars Work? (afdc.energy.gov)

Xem video đầy đủ trên kênh YouTube TC Motion (link ở mục Nguồn bên dưới bài).