Xe điện sạc tới 80% bỗng chậm rì: không phải trụ hỏng, mà là cách pin lithium-ion được sạc

Bạn cắm xe vào trụ sạc nhanh. Những phút đầu, phần trăm pin tăng vù vù. Nhưng khi pin chạm khoảng 80%, mọi thứ chậm hẳn lại, có lúc chậm tới mức bạn bắt đầu nghi ngờ: trụ sạc này có vấn đề, hay chính chiếc xe đang cố tình làm vậy?

Theo nội dung video của TC Motion, câu trả lời nằm ở cách pin lithium-ion được sạc. Tốc độ sạc giảm khi pin gần đầy không nhất thiết là dấu hiệu trụ hỏng. Đó là một phần của cách quá trình sạc vận hành.

Bài viết này đi theo mạch của video: vì sao dòng sạc lớn lúc đầu rồi giảm dần, mốc 80% thật ra có ý nghĩa gì, những yếu tố khiến tốc độ sạc nhanh hay chậm, và vì sao khi đi đường dài, sạc vừa đủ có khi lại nhanh hơn ngồi chờ pin đầy.

Vì sao dòng sạc lớn lúc đầu rồi giảm dần

Điều video muốn nhấn mạnh là tốc độ sạc không cố định từ đầu đến cuối. Lúc pin còn thấp, dòng sạc có thể rất lớn. Khi pin đầy dần, dòng sạc giảm xuống.

Có thể hình dung theo nguyên lý chung như sau: một viên pin còn nhiều chỗ trống thì dễ nhận năng lượng hơn. Khi pin đã gần đầy, việc tiếp tục đẩy dòng lớn vào sẽ tạo áp lực lên pin. Vì vậy hệ thống sạc chủ động hạ dòng để quá trình sạc phần cuối diễn ra nhẹ nhàng hơn.

Nói cách khác, khi thấy tốc độ sạc tụt lúc pin gần đầy, nhiều khả năng chiếc xe đang làm đúng việc của nó chứ không phải trụ sạc đang trục trặc. Trang hỗ trợ Supercharging của Tesla, nguồn được video nêu làm tham khảo, cũng cho biết tốc độ sạc giảm dần khi mức pin tăng lên.

Điều này không có nghĩa là trụ sạc không bao giờ hỏng. Nếu tốc độ sạc thấp bất thường ngay từ khi pin còn thấp, đó là một tình huống khác và cần được xem xét riêng. Trong phạm vi tiêu đề và mô tả video mà TC AUTO có được, chưa có dữ liệu về cách phân biệt cụ thể giữa hai trường hợp này.

Mốc 80% thật ra có ý nghĩa gì

80% là con số nhiều người lái xe điện nhắc tới, và cũng là mốc video đặt câu hỏi. Theo cách hiểu của nhiều người, đây là lúc tốc độ sạc bắt đầu chậm đi thấy rõ.

Theo nguyên lý chung nêu ở trên, việc giảm dòng sạc diễn ra theo mức pin chứ không phải một công tắc bật tắt tại đúng một con số. Mốc 80% vì vậy nên được hiểu như một cột mốc dễ nhớ, nơi người dùng thường cảm nhận rõ sự thay đổi, hơn là một quy tắc giống nhau trên mọi chiếc xe.

Mỗi mẫu xe, mỗi loại pin có thể có cách điều chỉnh tốc độ sạc khác nhau. Tiêu đề và mô tả video không nêu số liệu cụ thể cho từng mẫu xe, nên TC AUTO không đưa ra con số chung ở đây. Nếu bạn muốn biết chiếc xe của mình sạc chậm lại từ đâu, nguồn đáng tin nhất vẫn là tài liệu hướng dẫn và trang hỗ trợ của chính hãng xe.

Một câu hỏi đáng tự đặt ra: lần sạc gần nhất, bạn rút sạc ở mức pin bao nhiêu, và đó là vì bạn cần đủ quãng đường hay chỉ vì thói quen chờ pin đầy?

Những yếu tố khiến tốc độ sạc nhanh hay chậm

Mức pin hiện tại chỉ là một trong những yếu tố. Video cũng dành một phần để nói về những điều khiến tốc độ sạc nhanh hay chậm, trong đó mô tả có nhắc tới yếu tố nhiệt độ.

Theo trang hỗ trợ Supercharging của Tesla, tốc độ sạc chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, trong đó có mức pin và nhiệt độ pin. Vì vậy hai lần sạc ở cùng một trụ chưa chắc cho ra cùng một tốc độ.

Ngoài ra, theo nguyên lý chung, tốc độ sạc thực tế bị giới hạn bởi cả hai phía: trụ sạc có thể cấp được bao nhiêu và chiếc xe có thể nhận được bao nhiêu tại thời điểm đó. Một trụ sạc công suất lớn không tự động khiến mọi chiếc xe sạc nhanh như nhau.

Tóm lại, khi thấy tốc độ sạc khác với kỳ vọng, có thể tự hỏi:

• Pin đang ở mức bao nhiêu phần trăm?
• Pin đang nóng hay lạnh?
• Trụ sạc và chiếc xe, bên nào đang là giới hạn?

Chi tiết từng yếu tố ảnh hưởng đến mức nào thì tuỳ từng xe và từng điều kiện. Dữ liệu hiện có không đủ để đưa ra con số cụ thể.

Đi đường dài: sạc vừa đủ có khi lại nhanh hơn chờ pin đầy

Đây là phần mang tính ứng dụng nhất của video. Nếu phần cuối của quá trình sạc diễn ra chậm, thì những phần trăm pin cuối cùng cũng là những phần trăm tốn thời gian nhất.

Từ đó, video gợi ý một cách nghĩ khác cho chuyến đi dài: thay vì ngồi chờ pin đầy ở mỗi điểm dừng, sạc vừa đủ để tới điểm sạc tiếp theo có khi lại giúp tổng thời gian chuyến đi ngắn hơn. Lý do là bạn dùng phần lớn thời gian sạc ở vùng pin mà tốc độ sạc còn cao.

Chữ “có khi” ở đây là quan trọng. Cách làm này phụ thuộc vào việc trên tuyến đường có điểm sạc phù hợp hay không, khoảng cách giữa các điểm sạc và mức dự phòng bạn muốn giữ cho an tâm. Nếu chặng tiếp theo dài và ít điểm sạc, sạc thêm có thể là lựa chọn hợp lý hơn.

Nói cách khác, mục tiêu của một lần dừng sạc trên đường dài không nhất thiết là pin đầy, mà là đủ năng lượng để đi tiếp một cách an toàn với thời gian chờ hợp lý.

Góc nhìn TC AUTO

Tốc độ sạc tụt khi pin gần đầy dễ khiến người dùng mới làm quen xe điện lo lắng. Hiểu rằng đây là cách pin lithium-ion được sạc giúp chúng ta bớt nghi ngờ trụ sạc, và chủ động hơn khi lên kế hoạch cho mỗi chuyến đi. Với từng mẫu xe cụ thể, hãy ưu tiên thông tin từ tài liệu và trang hỗ trợ chính thức của hãng.

Còn bạn, bạn thường rút sạc ở mức pin bao nhiêu? Hãy chia sẻ trong phần bình luận của video trên kênh TC Motion.

Nguồn tham khảo

• Video “Xe điện sạc tới 80% bỗng chậm rì? ⚡ Không phải trụ hỏng đâu!”, kênh TC Motion trên YouTube
• Tesla, trang hỗ trợ Supercharging (được nêu trong mô tả video; dữ liệu hiện có không kèm đường dẫn)

Xem video đầy đủ trên kênh YouTube TC Motion (link ở mục Nguồn bên dưới bài).