Ô tô điện phải có loa AVAS khi chạy 0-20 km/h? Đọc kỹ đề xuất, chuyện lùi xe và những điều video chưa nói

Trong bãi đỗ xe của chung cư, ở con hẻm nhỏ hay trước cổng trường giờ tan học, nhiều người từng giật mình vì một chiếc ô tô điện lăn bánh sát bên mà gần như không nghe thấy gì. Sự yên lặng ấy là điểm cộng với người ngồi trong xe. Nhưng với người đi bộ bên ngoài, nó đặt ra một câu hỏi khác: làm sao biết có xe đang tới gần?

Video Shorts mới của TC Motion đặt câu hỏi đó trong tiêu đề: “Ô tô điện phải có loa AVAS khi chạy 0-20 km/h?”. Theo mô tả video, ô tô điện có thể phải trang bị loa cảnh báo AVAS, phát âm thanh khi xe chạy ở tốc độ 0-20 km/h và khi lùi. Mô tả cũng nói rõ: hiện đây mới là đề xuất.

Bài viết này bám theo mạch của video: đề xuất nói gì, vì sao xe điện lại cần tiếng, vì sao là dải 0-20 km/h, chuyện lùi xe và người dùng nên hiểu đề xuất này thế nào. Cần nói trước: đây là một video ngắn, mô tả chỉ nêu ý chính, không ghi bên đưa ra đề xuất, không nêu tên văn bản, thời điểm áp dụng hay yêu cầu cụ thể về âm thanh. Những đoạn giải thích thêm bên dưới là nhận xét biên tập hoặc nguyên lý chung, và được ghi rõ ở từng chỗ.

Video nói gì về loa AVAS?

Theo tiêu đề và mô tả, nội dung gói vào ba ý:

• Đối tượng được nhắc đến là ô tô điện.
• Xe có thể phải trang bị loa cảnh báo AVAS, phát âm thanh khi chạy ở tốc độ 0-20 km/h và khi lùi.
• Đây hiện mới là đề xuất, chưa phải quy định đang áp dụng.

Mô tả không nêu ai đưa ra đề xuất, đề xuất nằm trong văn bản nào, dự kiến áp dụng từ khi nào, áp cho xe mới hay cả xe đang lưu hành. Mô tả cũng không nói âm thanh phải to bao nhiêu, nghe ra sao, hay người lái có được tắt hay không. Vì vậy bài viết không đưa ra những chi tiết này. Dấu hỏi trong tiêu đề video nên được đọc đúng nghĩa: đây là một khả năng đang được bàn, chưa phải nghĩa vụ.

Về tên gọi, AVAS thường được hiểu là viết tắt của Acoustic Vehicle Alerting System, tạm dịch là hệ thống cảnh báo bằng âm thanh cho xe. Mô tả video gọi nó là “loa cảnh báo AVAS”, nên trong bài này AVAS được hiểu đơn giản là một chiếc loa trên xe phát tiếng ra bên ngoài, giúp người xung quanh nhận biết có xe đang di chuyển.

Vì sao ô tô điện lại cần “tiếng”?

Phần này là nguyên lý chung, không nằm trong mô tả video.

Ô tô dùng động cơ đốt trong phát ra tiếng máy ngay cả khi chạy rất chậm. Tiếng ấy vốn không được làm ra để cảnh báo ai, nhưng trên thực tế nó vẫn báo cho người xung quanh biết có xe. Ô tô điện chạy bằng mô-tơ điện nên ở tốc độ thấp thường êm hơn nhiều, và chính sự êm ấy làm mất đi tín hiệu tự nhiên này.

Những ai có thể bị ảnh hưởng nhiều hơn? Theo nhận xét biên tập, đó là những người dựa vào tai nhiều hơn mắt khi đi đường: người khiếm thị, người lớn tuổi, trẻ nhỏ, hay đơn giản là một người đang cúi nhìn điện thoại khi băng qua lối đi trong bãi xe. Video không nêu nhóm đối tượng nào cụ thể, nên đây chỉ là cách hình dung để thấy vì sao một chiếc loa nhỏ lại được đem ra bàn.

Vì sao là dải 0-20 km/h?

Mô tả video nêu dải tốc độ 0-20 km/h nhưng không giải thích lý do chọn mốc này. Phần dưới đây là cách đọc của biên tập dựa trên nguyên lý chung, không phải lời giải thích của bên đề xuất.

Khi xe chạy nhanh hơn, tiếng lốp lăn trên mặt đường và tiếng gió quanh thân xe thường lớn dần, nên chiếc xe tự nó đã có tiếng, dù là xe điện hay xe xăng. Ở tốc độ rất thấp, những tiếng này nhỏ, và khoảng lặng của xe điện lộ rõ nhất. Đây cũng thường là lúc xe đi trong những không gian có nhiều người đi bộ: bãi đỗ, hầm chung cư, ngõ hẹp, đoạn ra vào cổng.

Hai con số đáng để ý trong mô tả là “0” và “20”. Mốc 0 gợi ý âm thanh có thể cần phát ngay từ lúc xe vừa nhích bánh, đúng thời điểm người đi bộ dễ bị bất ngờ. Mốc 20 km/h là ngưỡng trên mà mô tả đưa ra. Mô tả không nói trên 20 km/h loa sẽ tắt hay vẫn được phát, cũng không nói khi xe dừng hẳn thì thế nào, nên bài viết không suy diễn thêm.

Còn khi lùi xe?

Theo mô tả, đề xuất nhắc riêng đến việc phát âm thanh khi lùi. Mô tả không nói âm thanh khi lùi có khác âm thanh khi tiến hay không.

Theo nhận xét biên tập, việc tách riêng trường hợp lùi là dễ hiểu. Lùi xe thường diễn ra ở tốc độ thấp, trong không gian chật, và người lái quan sát phía sau khó hơn phía trước. Với người đứng sau xe, một chiếc xe điện lùi êm có thể là tình huống khó nhận ra nhất. Bạn đã bao giờ đi ngang phía sau một chiếc xe trong bãi đỗ mà không biết nó sắp lùi ra chưa?

Cũng nên phân biệt, theo nguyên lý chung: tiếng “tít tít” mà người lái nghe trong khoang xe khi lùi thường là cảnh báo dành cho chính người lái. Còn loa cảnh báo AVAS, theo cách mô tả video gọi tên, là âm thanh hướng tới người ở bên ngoài. Hai thứ phục vụ hai người nghe khác nhau.

Người dùng xe điện nên hiểu đề xuất này thế nào?

Vì hiện mới là đề xuất, theo mô tả video, nên chưa có cơ sở để nói xe đang lưu hành phải lắp thêm gì, hay xe mua mới sẽ phải có gì. Những điều cụ thể như phạm vi áp dụng, thời điểm hiệu lực hay yêu cầu kỹ thuật chỉ rõ khi có văn bản chính thức. Ai cần căn cứ chính xác nên đọc nguyên văn văn bản khi được công bố, thay vì dựa vào các bài chia sẻ không rõ nguồn.

Trong lúc chờ, theo góc nhìn biên tập, có vài điều người dùng có thể tự làm:

• Đọc tài liệu hướng dẫn của xe để biết xe mình có phát âm thanh ra bên ngoài khi chạy chậm hay không.
• Khi chạy trong bãi đỗ, hầm hay ngõ nhỏ, đừng mặc định người xung quanh đã nghe thấy xe mình.
• Khi lùi, quan sát kỹ và đi thật chậm, nhất là ở nơi có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi.

Góc nhìn TC AUTO

Sự yên lặng của xe điện là trải nghiệm dễ chịu cho người trong xe, nhưng đường phố là không gian chung. Đề xuất về loa AVAS, dù chưa được thông qua, đặt ra một câu hỏi đáng bàn: một chiếc xe êm thì êm cho ai? Theo TC AUTO, điều quan trọng lúc này là đọc đúng: đây mới là đề xuất, chưa có chi tiết áp dụng. Và dù có quy định hay chưa, chạy chậm và quan sát kỹ ở nơi đông người vẫn là thói quen nên giữ.

Nguồn tham khảo

• Video “Ô tô điện phải có loa AVAS khi chạy 0-20 km/h? #Shorts”, kênh TC Motion trên YouTube
• Mô tả của video trên YouTube (cùng đường dẫn).

Xem video đầy đủ trên kênh YouTube TC Motion (link ở mục Nguồn bên dưới bài).